Bijgewerkt op
Gids voor calculatie en werkvoorbereiding
Uitgangspuntennotitie
Een uitgangspuntennotitie (UPN) is het document waarin een installateur de uitgangspunten van een aanvraag op één plek zet: project, procedure, contract, planning, techniek, raakvlakken, risico's en open punten. De calculatie rust erop, en bij de overdracht krijgt werkvoorbereiding dezelfde notitie.
In het kort
- Een uitgangspuntennotitie zet alles op één plek waar de calculatie op rust: wat er gevraagd wordt, onder welke voorwaarden, wanneer, en wat nog open is.
- Een goede uitgangspuntennotitie noemt bij elke waarde het stuk, de pagina en de zin waar het staat.
- Wat niet in de stukken staat, blijft leeg met de reden erbij: een leeg veld met een reden is een open punt, geen gat.
- Een nota van inlichtingen hoort bij het bestek en gaat voor op het stuk dat hij wijzigt. De notitie toont de oude en de nieuwe waarde.
- Bij de overdracht gaat dezelfde notitie naar werkvoorbereiding, omdat de offerte de keuzes onder de prijs niet bevat.
- Datum
- Status
- Concept, nog niet gelezen door een ervaren calculator.
Jouw logoUitgangspuntennotitieProject Proefpolder
Deel A De calculatorbriefing
- Contract in het kortKorting of boete bij te late oplevering
- € 1.500 per werkdag, maximaal 10% van de aanneemsom1
- PlanningOplevering
- 12 juni 2027, was 14 mei 20272
Deel B De volledige notitie
- Contract en voorwaardenStelposten
- Stelpost PV-installatie € 42.500 exclusief btw3
- Elektrotechnische installatieNetbeheerder
- Leeg Staat niet in de stukken
Bronvermelding
- Bestek, par. 1.04.2, p. 12
- Nota van inlichtingen 1, vraag 7
- Bestek, par. 70.80.10, p. 18 (pdf-pagina 20)
Het woord bestaat ook buiten de installatietechniek. Overheden en waterschappen gebruiken het voor de uitgangspunten van een beleid of een verkenning. Deze pagina gaat over de uitgangspuntennotitie bij een aanvraag voor een elektrotechnische of werktuigbouwkundige installatie.
Wat is een uitgangspuntennotitie?
Een uitgangspuntennotitie is de samenvatting van een aanvraagdossier, geschreven voor wie ermee moet rekenen en bouwen. Een aanvraag is al snel honderden pagina's: bestek, technische omschrijving, programma van eisen, tekeningen, rapporten en nota's van inlichtingen. De notitie haalt eruit wat de calculatie raakt, en zegt bij elke regel waar het staat.
Ze heeft twee delen. Deel A is kort: daarmee beslis je of je inschrijft en waar je op let. Deel B is het detail voor de calculatie en de overdracht.
Waarom heb je een uitgangspuntennotitie nodig?
Omdat wat de calculatie raakt, op veel plekken staat. Drie redenen:
- Het is veel, en het staat verspreid. De korting bij te late oplevering staat in de administratieve bepalingen, de taakverdeling in een bijlage, en een nota van inlichtingen wijzigt de opleverdatum in het antwoord op een vraag.
- Stukken spreken elkaar tegen. Onder de UAV 2012 bepalen vaste regels welk stuk voorgaat, tenzij het bestek iets anders bedoelt, en een klaarblijkelijke tegenstrijdigheid moet de aannemer melden (§ 2). Dat lukt alleen als je haar opschrijft, met beide bronnen.
- De offerte is geen overdracht. De offerte zegt wat je aanbiedt en voor welke prijs. De keuzes eronder staan er niet in: welke korting geldt, wat door derden wordt gedaan, welke nota de planning verschoof. Werkvoorbereiding heeft juist die keuzes nodig.
Wat staat er in een uitgangspuntennotitie?
| Deel A | Wat erin staat |
|---|---|
| Over deze notitie | Versie, datum, wie de notitie opstelde en de revisies, uit de opgeslagen standen |
| Project in één oogopslag | Projectnaam, adres, opdrachtgever, aanvrager, adviseur installaties, soort werk, functie en omvang |
| Aanvraag en procedure | Soort aanvraag, sluiting inschrijving, vragen indienen tot, schouw, gunningscriteria, in te dienen stukken, geldigheid van de inschrijving |
| Contract in het kort | Contractvorm, korting of boete bij te late oplevering, garantietermijn, onderhoudstermijn, zekerheidsstelling, betalingstermijn |
| Planning | Start uitvoering, oplevering, bouwtijd, fasering |
| Belangrijkste signalen | De belangrijkste risico's en open punten, het aantal tegenstrijdigheden en concept-vragen |
| Uit te zoeken en op te vragen | Waar de stukken verschillende antwoorden geven, met vindplaats, en welke stukken je nog opvraagt voor een leeg veld |
| Oordeel calculator | Advies inschrijven (inschrijven, niet inschrijven, overleg nodig) en een toelichting: dit vul je zelf in |
Deel B is het detail: projectgegevens, partijen, locatie en bouwplaats, brondocumenten, op te leveren documenten, contract en voorwaarden (met stelposten en de regeling van meer- en minderwerk), normen en regelgeving (alleen wat de stukken noemen), de hoofdstukken van je discipline (de techniek), deadlines, raakvlakken en demarcatie, risico's en kansen, tegenstrijdigheden, open punten en vragen voor de nota van inlichtingen, en de nota's van inlichtingen.
De technische hoofdstukken verschillen per discipline. Voor de elektrotechniek onder meer netaansluiting, verdeelinrichtingen, verlichting, noodverlichting, brandmelding, PV en laadinfra, keuringen en stelposten. Voor de ventilatie onder meer systeem en units, luchthoeveelheden, brandkleppen, installatiegeluid, luchtdichtheid en inregelen.
Hoe ziet een regel met bron eruit?
Een uitgangspunt zonder bron is een mening. Schrijf daarom bij elke waarde het stuk, de paragraaf, de pagina en de zin waar het staat. Vier regels uit het fictieve dossier Proefpolder, de transformatie van een kantoorgebouw tot 48 appartementen:
| Veld | Waarde | Bron | Citaat of reden |
|---|---|---|---|
| Korting of boete bij te late oplevering | € 1.500 per werkdag, maximaal 10% van de aanneemsom | Bestek, par. 1.04.2, p. 12 | een korting opgelegd van € 1.500 per werkdag, met een maximum van 10% van de aanneemsom |
| Stelposten | Stelpost PV-installatie € 42.500 exclusief btw | Bestek, par. 70.80.10, p. 18 (pdf-pagina 20) | een stelpost opgenomen van € 42.500 exclusief btw |
| Oplevering | 12 juni 2027, was 14 mei 2027 | Nota van inlichtingen 1, vraag 7 | De oplevering van de elektrotechnische installatie wordt verschoven naar uiterlijk 12 juni 2027. |
| Netbeheerder | Leeg | Staat niet in de stukken | De netbeheerder wordt nergens bij naam genoemd, ook niet in nota 1. |
Wie de notitie later leest, hoeft niet te zoeken en niet te vertrouwen: hij ziet waar het staat. En de lege regel is eerlijk: het is een open punt, en misschien een vraag voor de nota van inlichtingen.
Korting of boete bij te late oplevering
€ 1.500 per werkdag, maximaal 10% van de aanneemsom1
- Het stuk
- Bestek
- De paragraaf
- par. 1.04.2
- De pagina
- p. 12
- De zin
- een korting opgelegd van € 1.500 per werkdag, met een maximum van 10% van de aanneemsom
Citaat staat op de pagina.
Wat vult de calculator zelf in?
Een paar uitgangspunten komen niet uit de stukken maar uit je eigen werk. In elke notitie het advies om wel of niet in te schrijven, met je toelichting. Bij de elektrotechniek ook de uitrusting per ruimte en de aantallen wandcontactdozen, bij de ventilatie het kanaaltracé en de hoeveelheden. Die haal je uit tekening en ervaring.
Zet erbij dat ze van jou komen, zodat niemand ze voor een citaat uit het bestek aanziet. In installatie.ai zijn dat de calculatorvelden: ze blijven voor jou, en een nieuwe analyse overschrijft nooit wat jij invulde.
Hoe verwerk je een nota van inlichtingen?
Een nota van inlichtingen hoort bij het bestek: de UAV 2012 rekent hem daartoe, samen met de beschrijving, de tekeningen, de voorwaarden en het proces-verbaal van aanwijzing (§ 1). Bij een aanbesteding volgens het ARW 2016 zijn de inlichtingen in de nota bindend voor elke inschrijver (artikel 2.22.7).
Een nota wijzigt een stuk niet door het opnieuw uit te geven, maar door een antwoord op een vraag. Verwerk daarom per waarde wat de nota verandert, en houd de oude waarde erbij, elk met bron. In Proefpolder verschuift nota 1, vraag 7, de oplevering van 14 mei naar 12 juni 2027, en de uitvoeringsduur gaat daarmee van 15 naar 19 werkweken.
Nota van inlichtingen 1, vraag 7
De oplevering van de elektrotechnische installatie wordt verschoven naar uiterlijk 12 juni 2027.
- Oplevering
- 14 mei 202712 juni 20271
- Uitvoeringsduur
- 15 werkweken19 werkweken
Wat de nota niet raakt, blijft staan. Komt er een tweede nota, dan loop je alleen de nieuwe antwoorden langs. Meer in Nota van inlichtingen: zo houd je elke wijziging bij.
Welk stuk wint bij een tegenstrijdigheid?
Dat hangt af van je aanvraag: veel aanvragen noemen zelf een rangorde. Staat er niets en geldt de UAV 2012, dan gelden deze regels (§ 2):
- Een nieuw geschreven of getekend document gaat voor een oud.
- De beschrijving gaat voor een tekening.
- Een bijzondere regeling gaat voor een algemene.
Regel 1 gaat voor regel 2 en 3, en regel 2 voor regel 3. Helpen de regels niet, dan wordt de tegenstrijdigheid uitgelegd ten nadele van wie het bestek opstelde. Een klaarblijkelijke tegenstrijdigheid moet je als aannemer wel melden.
- Een nieuw geschreven of getekend documentgaat vooreen oud
- De beschrijvinggaat vooreen tekening
- Een bijzondere regelinggaat vooreen algemene
Een voorbeeld uit Proefpolder: de armaturenlijst noemt 64 armaturen type A3, nota van inlichtingen 2 zegt "In de twee trappenhuizen komen in totaal 58 stuks armaturen type A3". De nota is nieuwer en wijzigt de lijst. Schrijf toch beide op, met de plek: wie later de armaturenlijst openslaat, ziet anders 64.
installatie.ai houdt een eigen volgorde aan: een nota gaat voor op het stuk dat hij wijzigt, een nieuwere revisie voor een oudere, en binnen dezelfde groep stukken een kernbron voor een aanvullend stuk. Het kiest nooit stilletjes: bij twee even zware stukken zie je beide, en de calculator beslist. Zie ook rangorde van stukken.
Wat moet er mee bij de overdracht naar werkvoorbereiding?
Alles waar de prijs op rust en wat nog open is. De uitvoering heeft de opdracht en de stukken nodig (bestek of omschrijving, nota's van inlichtingen, tekeningen, adviezen, begroting, planning, offertes van onderaannemers en leveranciers) en een overdracht van calculatie naar werkvoorbereiding. De uitgangspuntennotitie is die overdracht, omdat ze de keuzes met bron bevat:
- de contractvoorwaarden die geld kosten: korting, garantie, zekerheidsstelling, betalingstermijn
- de planning zoals de laatste nota hem zette, met de oude datum erbij
- de stelposten en hoe ze verrekend worden
- de raakvlakken: wat jij doet, wat een ander doet, en waar dat staat
- de op te leveren documenten, keuringen en certificaten
- de open punten en de vragen die nog geen antwoord hebben
- wat je zelf invulde, gemarkeerd als jouw invoer.
In installatie.ai toont een checklist vóór de overdracht de open signalen, lege calculatorvelden, niet-gelezen stukken en vragen zonder antwoord. Elk punt mag bewust open blijven, met een notitie. De ontvangers krijgen een link naar dezelfde notitie, nooit de inhoud in de mail, en bevestigen de ontvangst.
Welke fouten wil je voorkomen?
Deze fouten volgen uit hoe een notitie werkt:
- Een waarde zonder bron. Niemand kan haar controleren, en bij een nota weet je niet wat er verandert.
- Een gok die er niet als gok uitziet. Een ingevuld veld zonder bron leest als een feit. Laat het leeg met de reden, of markeer het als aanname.
- Een nota die de oude waarde wegveegt. Zonder de oude waarde zie je niet wat er veranderde, en ook niet of je calculatie al is aangepast.
- Een tegenstrijdigheid die je stil wegkiest. Bij de uitvoering komt ze terug, en melden had gemoeten.
- Een raakvlak dat alleen in het bestek van de andere discipline staat. De doormelding van brandkleppen kan in het W-bestek staan terwijl de installateur E haar doet. Lees Demarcatie tussen E, W en bouwkundig.
- Een stelpost zonder de regeling. Een stelpost zit in de aannemingssom, en de afwijking wordt verrekend (UAV 2012, § 37). De UAV rekent met een aannemersvergoeding van 10% op bouwstoffen en werkzaamheden, maar een bestek kan anders bepalen: in Proefpolder worden stelposten verrekend "met een opslag van 8% voor algemene kosten, winst en risico" (administratieve bepalingen, par. 1.03.12, p. 11).
- Een korting zonder grondslag. Per werkdag of per kalenderdag, en met of zonder maximum, maakt verschil. Een werkdag is in de UAV 2012 een kalenderdag, behalve rust-, feest- en vakantiedagen (§ 1).
- Een stukkenlijst die niet compleet is. Noemt een stuk een bijlage die je niet hebt, dan is dat een vraag voor de nota van inlichtingen.
Checklist voor je uitgangspuntennotitie
- Staan alle stukken in de lijst met brondocumenten, ook de nota's en de bijlagen?
- Heeft elke waarde een stuk, een pagina en een citaat?
- Is elk leeg veld leeg met een reden?
- Zijn de tegenstrijdigheden opgeschreven, met beide bronnen?
- Zijn de nota's van inlichtingen verwerkt, met de oude waarde erbij?
- Staan korting, stelposten en zekerheidsstelling erin, met de grondslag?
- Staat bij wat je zelf invult dat het van jou komt?
Hoe helpt installatie.ai bij de uitgangspuntennotitie?
installatie.ai leest alle stukken van het aanvraagdossier in, zoekt per hoofdstuk de pagina's die ertoe doen en vult de uitgangspuntennotitie in je eigen opbouw, met bij elke waarde uit de stukken het stuk, de pagina en het citaat. Daarnaast signalen, concept-vragen voor de nota van inlichtingen, wijzigingen per veld na een nazending, en de overdracht aan werkvoorbereiding. In het kort:
- Wat
- installatie.ai leest de hele aanvraagmap van een project voor E- en W-installateurs: bestek, tekeningen, nota's van inlichtingen, bijlagen en mails. Het maakt er een uitgangspuntennotitie van met bij elke waarde de bron: voor de calculatie, en via de overdracht voor werkvoorbereiding en de fases daarna.
- Voor wie
- E- en W-installateurs, nu voor de elektrotechniek en de ventilatie. Klimaat en sanitair hebben nog geen pakket.
- Wat je aanlevert
- Pdf (ook gescand), Word, Excel, mails (msg en eml), zip en afbeeldingen. Van DXF lezen we de tekst; DWG, IFC en Revit lezen we niet: lever die tekeningen als pdf aan. HEIC-foto's ook niet: lever een jpg of pdf aan.
- Wat je krijgt
- De uitgangspuntennotitie in je eigen sjabloon, als Word en als pdf, signalen, concept-vragen voor de nota van inlichtingen en deadlines voor je agenda.
- Bron
- Een waarde komt alleen in de notitie als het citaat letterlijk op de genoemde pagina staat. Dat wordt gecontroleerd met een vaste toets, niet met AI. Anders blijft het veld leeg, met de reden.
- De mens beslist
- Op vier momenten beslist een mens: bij de controle van de stukken, het beoordelen van de notitie, elke wijziging na een nazending en de overdracht.
- Gegevens
- Database, opslag en applicatie draaien in de EU. Om een stuk te lezen, gaan tekst en paginabeelden naar het taalmodel van Anthropic, buiten de EU, dat ze standaard hooguit 30 dagen bewaart. Je stukken worden niet gebruikt om een model te trainen.
- Herkomst
- installatie.ai komt voort uit Pilex in Volendam.
Wat het niet doet: installatie.ai rekent niet en kiest nooit stil. De calculatorvelden blijven voor jou, en bij twee stukken die elkaar tegenspreken zie je beide bronnen, ook als de rangorde er een laat voorgaan. Op vier momenten beslist een mens: bij de controle van de stukken, het beoordelen van de notitie, elke wijziging na een nazending en de overdracht. Cijfers over tijdwinst en kwaliteit noemen we pas als ze gemeten zijn.
Bronnen
- Integrale Uitgangspuntennotitie (IUN)Waterschap Aa en Maas
- UAV 2012 (versie 2025)Staatscourant 2025, nr. 6896, 26 februari 2025
- Aanbestedingsreglement Werken 2016Rijksoverheid, mei 2016
- Keuzedeel K1479, module E, les E1 VoorbereidingNKBB, mbo-lesmateriaal
De voorbeelden komen uit het fictieve dossier Proefpolder: offerteaanvraag, bestek, armaturenlijst en nota's van inlichtingen.
Dit is geen juridisch advies. Wat in jouw aanvraag geldt, staat in de stukken van die aanvraag.
